บทที่ 6 การอ่านรายการ Packet บน TinyGS Dashboard (RSSI/SNR/Doppler/CRC)

วัตถุประสงค์การเรียนรู้

เมื่อจบบทนี้ ครูจะสามารถ

• อธิบายว่ารายการ Packet เป็นหลักฐานการรับสัญญาณจริง และใช้ตรวจสุขภาพสถานีได้
• อ่านคอลัมน์หลักในรายการ Packet: Mode/ความถี่, Power, Distance, Elevation, RSSI, SNR, Doppler, Frequency Error, CRC, Received by
• ใช้ RSSI/SNR/Elevation ประเมินโอกาส decode เบื้องต้นได้อย่างมีเหตุผล
• เข้าใจเหตุผลที่บางแถวขึ้นค่า “—” เมื่อข้อมูลวงโคจร (TLE) ไม่พร้อม
• คลิกแถว Packet เพื่อเปิดรายละเอียด telemetry และเข้าใจว่าการ decode เชิงลึกจะเรียนในบทถัดไป

6.1 ภาพรวม “รายการ Packet” คืออะไร และใช้ทำอะไร

รายการ Packet คือบันทึกล่าสุดของเหตุการณ์ที่สถานี TinyGS รับสัญญาณได้จริงแบบเรียงตามเวลา (chronological list) ใช้ประเมินคุณภาพการรับ เช่น RSSI/SNR, เปรียบเทียบการผ่านของดาวเทียมผ่านค่า Elevation/Distance และช่วยดูความน่าเชื่อถือของข้อมูลจาก CRC และจำนวนสถานีที่รับพร้อมกัน

6.2 อธิบายแต่ละคอลัมน์ในรายการ Packet

• ชื่อดาวเทียม (เช่น FossaSat-2E19, Vladivostok-2, SM-3.1): บอกว่าแพ็กเก็ตนั้นมาจากดาวเทียมดวงใด ช่วงเวลาเดียวกันอาจเห็นหลายชื่อเพราะมีหลายดาวเทียมผ่านหรืออยู่ในคิวติดตาม
• เวลา (timestamp และ “minutes ago”): ใช้บอกความสดใหม่ของข้อมูลและช่วยครูตัดสินใจว่าควรอธิบายจากแถวล่าสุดหรือแถวก่อนหน้า
• Mode / ความถี่ (เช่น LoRa@401.7, LoRa@436.1): บอกชนิดการสื่อสารและความถี่กลางที่ดาวเทียมส่งลงมา ใช้เพื่อจัดหมวดหมู่ลิงก์ในเชิงแนวคิด
• Power (mW): กำลังส่งฝั่งดาวเทียม เป็นคุณสมบัติจากภารกิจ/ดาวเทียม ไม่ใช่ค่าที่สถานีภาคพื้นในโรงเรียนปรับเองในหน้านี้
• Distance (km): ระยะระหว่างดาวเทียมกับสถานี ณ ขณะรับ (slant range) ระยะที่สั้นลงมักช่วยการรับได้ดีขึ้น แต่ยังขึ้นกับมุมเงยและสภาพแวดล้อมด้วย
• Elevation (°): มุมเงยเหนือขอบฟ้า โดยทั่วไปมุมเงยสูงมักมีโอกาสรับสัญญาณดีกว่า
• RSSI (dBm): ความแรงสัญญาณที่รับได้ ค่าเป็นลบและยิ่ง “ติดลบน้อย” มักแปลว่าสัญญาณแรงกว่า (เช่น -100 ดีกว่า -120)
• SNR (dB): อัตราส่วนสัญญาณต่อสัญญาณรบกวน ยิ่งสูงยิ่งดี; ใน LoRa แม้ค่า SNR ติดลบก็ยังถอดรหัสได้ในบางกรณี
• Doppler (Srv / tGS): การเลื่อนความถี่จากการเคลื่อนที่สัมพัทธ์ของดาวเทียมกับสถานี โดยค่าที่แสดงเป็นมุมมองจากระบบฝั่งเซิร์ฟเวอร์เทียบกับค่าที่เกี่ยวกับสถานี (อธิบายเชิงแนวคิด)
• Freq. Error / tGS offset: ความคลาดเคลื่อนความถี่และออฟเซ็ตของสถานี ใช้ดูความนิ่งในการจูนและความแม่นยำของออสซิลเลเตอร์
• CRC: การตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล (Cyclic Redundancy Check) ถ้าแสดง error แปลว่าแพ็กเก็ตอาจเสียหายหรือใช้งานต่อได้จำกัด
• Received by (X Stations): จำนวนสถานีภาคพื้นทั่วโลกที่รับแพ็กเก็ตเดียวกันได้ ช่วยสะท้อนการครอบคลุมและเพิ่มความมั่นใจในการยืนยันข้อมูล

6.3 เช็กลิสต์อ่านคุณภาพการรับแบบเร็ว

• เลือกช่วงที่ Elevation > 20° เมื่อจะสาธิตให้เห็นผลชัดในชั้นเรียน
• RSSI ยิ่งติดลบน้อยยิ่งแรง (เช่น -103 ดีกว่า -120)
• SNR ยิ่งสูงหรือยิ่งไม่ติดลบมาก มักยิ่งเอื้อต่อการถอดรหัส
• CRC ควรเป็นสถานะปกติ/ไม่มี error ก่อนใช้เป็นตัวอย่างหลักในคาบ
• เปรียบเทียบหลายแถวของดาวเทียมดวงเดียวกัน เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงระหว่างช่วง pass
• ค่า Distance และ Elevation ควรอ่านคู่กันเสมอ ไม่ดูแยกเดี่ยว
• ถ้า Received by สูง แปลว่าหลายสถานีรับพร้อมกัน เหมาะสำหรับตั้งคำถามอภิปรายเรื่อง coverage

6.4 เชื่อมไปบทถัดไป

ครูสามารถคลิกที่รายการ Packet แต่ละแถวเพื่อเปิดหน้ารายละเอียดแพ็กเก็ตและ Telemetry ที่ถอดรหัสได้ โดยเนื้อหาการอ่านรายละเอียดเชิงลึกจะอธิบายในบทถัดไป

กิจกรรมในชั้นเรียน (10–15 นาที)

กิจกรรม: เทียบสองแพ็กเก็ตแล้วสรุปคุณภาพลิงก์

1. เลือกแพ็กเก็ต 2 แถว (แถวหนึ่งมุมเงยสูง และอีกแถวมุมเงยต่ำ)
2. บันทึกค่า Elevation, RSSI, SNR และ Received by
3. ให้ผู้เรียนสรุปว่าแถวใดน่าจะ decode ได้ง่ายกว่า และอธิบายด้วยเหตุผลเชิงข้อมูล
4. อภิปรายว่าความต่างของ Received by บอกอะไรเกี่ยวกับสภาพเครือข่ายภาคพื้น